W niedzielę, 25 maja, w godzinach od 12:00 do 18:00, w ramach corocznego Dnia Otwartych Domów Przysłupowych, mieszkańcy i turyści będą mieli okazję odwiedzić dwanaście wyjątkowych obiektów. Jednym z nich jest przysłupowo-zrębowo-ryglowy dom przy ul. Słowackiego 7 w Bogatyni – przykład unikalnej architektury łużyckiej, który dzięki determinacji właścicieli i specjalistów został ocalony od całkowitej zagłady.
Translokowany dom, pierwszy od góry, fot. Bogatynia.info.pl
To dom, który powstał z ruin - uratowała go Zuzanna Mogilnicka, obecna właścicielka budynku, inicjatorka jego translokacji.
W ramach tegorocznego Dnia Otwartych Domów Przysłupowych, miłośnicy regionalnej architektury i niezwykłych historii będą mieli szansę odwiedzić wyjątkowe miejsce w Bogatyni. Przy ulicy Słowackiego 7, swoje podwoje w godzinach 12:00-18:00 otworzy dom, który przeszedł... translokację. Projekt jest świadectwem walki o zachowanie cennego dziedzictwa w obliczu kataklizmu. O losach tego wyjątkowego obiektu informuje m.in. Elżbieta Lech-Gotthardt ze stowarzyszenia Dom Kołodzieja, która udostępniła szczegółowe informacje.
Obiekt przy Słowackiego 7 to klasyczny dla regionu dom o konstrukcji przysłupowo-zrębowo-ryglowej. Jak dowiadujemy się z opisu, dzięki zachowanym dokumentom katastralnym, można dokładnie prześledzić jego historię i architekturę. "Obiekt posiada zwartą dwukondygnacyjną bryłę założoną na rzucie odwróconej litery "T" zwieńczoną dwuspadowym wysokim dachem naczółkowym" – czytamy w materiałach dotyczących zgłoszenia. Pomimo trudnych przejść i znacznych zniszczeń, dom "zachował walor autentyczności", co czyni go niezwykle cennym zabytkiem.
Wchodząc do środka, można podziwiać charakterystyczną dla tego typu budynków izbę zrębową w parterze, otoczoną przysłupami, które pełnią kluczową rolę konstrukcyjną, podtrzymując ciężar ścian ryglowych wyższej kondygnacji i dachu. Obok znajduje się sień oraz dawne pomieszczenia gospodarcze, które zostały "zaadaptowane na funkcje mieszkalne". Na uwagę zasługuje bogactwo detali architektonicznych: "Zachowane zostały charakterystyczne elementy domu tj. okna w ościeżach z profilowanymi opaskami i snycersko opracowanymi parapetami" oraz "detal kamienny w postaci: cokołu z piaskowca pod całym budynkiem, obramowań okiennych w parterze przy wejściu, piwnicach i parterze" – informuje Elżbieta Lech-Gotthardt.
Historia domu przy Słowackiego 7 jest jednak naznaczona dramatycznym wydarzeniem. W 2010 roku budynek ucierpiał wskutek powodzi. Jak informuje Elżbieta Lech-Gotthardt ze stowarzyszenia Dom Kołodzieja, "Podczas powodzi (2010r.) zarówno fundamenty domu jak i cała konstrukcja budynku uległa zniszczeniu". Szkody były tak poważne, że przyszłość zabytku stanęła pod wielkim znakiem zapytania. Wówczas zapadła niezwykła decyzja – o translokacji. "Jedyną szansą na uratowanie zabytku było jego translokacja w bezpieczne miejsce" – podkreśla pani Elżbieta Lech-Gotthardt.
Proces przenosin był skomplikowaną operacją logistyczną i konserwatorską. O procesie tym Elżbieta Lech-Gotthardt informuje, że konstrukcja domu została precyzyjnie "zinwentaryzowana, ponumerowana, rozebrana, poddana procesom konserwacji, renowacji i ponownie złożona na nowej lokacji". Prace konserwatorskie przy drewnianych elementach powierzono "firmie ciesielskiej z Niemiec". Pierwsze kroki w realizacji tej niezwykłej translokacji stawiał "Beniamin Ziobro właściciel firmy "Wióry Lecą"". Dzięki wysiłkowi wielu osób i firm, dom zyskał drugie życie w nowej, bezpiecznej lokalizacji.
Wizyta w tym domu podczas Dnia Otwartych Domów Przysłupowych 2025 to nie tylko okazja do podziwiania kunsztu dawnych cieśli i stolarzy, ale przede wszystkim lekcja historii o uporze, determinacji i pasji w ratowaniu dziedzictwa. Dom przy Słowackiego 7 jest żywym dowodem na to, że nawet w obliczu klęski, cenne obiekty można ocalić dla przyszłych pokoleń. Warto go odwiedzić i poznać jego niezwykłą historię osobiście w wyznaczonych godzinach.